آن زمان که دوربین‌های عکاسی هنوز نگاتیوی بودند، عکاسی پانوراما تنها از عکاسان حرفه‌ای و بوسیله دوربین‌ها و تاریک‌خانه‌های مجهز و مخصوص این کار بر‌می‌آمد. اما امروزه دیگر عکاسی پانوراما یک تخصص نیست. بلکه کافیست تعدادی عکس کنار هم از یک منظره بگیرید و بقیه کار را به نرم‌افزار کامپیوتری‌تان بسپارید. نرم‌افزارهای کامپیوتری این روز‌ها مجهز به انواع قابلیت‌های ساخت پانوراما شده‌اند و در چشم بر هم زدنی از عکس‌های پی‌درپی شما یک عکس پانوراما ساخته و تحویل می‌دهند. اما نکته مهمی که باید به خاطر داشته باشید این است که گاهی اوقات عکس‌هایی که برای پانوراما می‌گیرید شرایط مورد نیاز برای یک نتیجه عالی را ندارند.

اگرچه نرم‌افزارهای ویرایشگر می‌توانند تا حد زیادی از اشتباهات شما را جبران کنند، اما باید شما نیز در هنگام عکاسی یک سری نکات را به خاطر داشته باشید. با نکاتی که در اینجا می‌خوانید، احتمال اشتباهات‌تان برای این نوع عکاسی به حداقل می‌رسد و همچنین خلاقیت بیشتری برای ساخت تصاویر زیبا پیدا خواهید کرد.

1.      اگر دوربین‌تان دارای وضعیت پانوراما است حتما از آن استفاده کنید

برخی از دوربین‌های کامپکت درکنار وضعیت‌های معمول عکاسی و سکانس‌های آماده‌ای که دارند، یک حالت عکاسی پانوراما نیز دارند. این وضعیت چند کار مختلف را برای‌تان انجام می‌دهد. اول از همه اینکه پیش نمایشی از عکس قبلی که گرفته‌اید را روی LCD نمایش داده و تصویری زنده از کادر در حال عکاسی را نیز با شفافیت کمتری روی آن نشان می‌دهد. این کار به این دلیل انجام می‌شود که شما بتوانید به راحتی لبه عکس‌ها را روی هم قرار دهید یا اصطلاحا آنها را Overlap کنید. درباره Overlap کمی جلوتر توضیح داده‌ام. دوم اینکه وقتی در این حالت قرار دارید، تنظیمات نوردهی دوربین اصلا تغییر نخواهد کرد. حتی اگر در حالت عادی نیاز به تغییر نوردهی باشد. این کار به این خاطر است که در هنگام کار با نرم‌افزار ویرایشگر ساخت پانوراما، برای چسباندن عکس‌ها با نورهای مختلف کنار یکدیگر مشکلی پیش نیاید (البته در برخی از دوربین‌های جدیدتر، نورسنجی به صورت خودکار تغییر و تنظیم می‌شود). تصویری که در اینجا می‌بینید از ترکیب 25 تصویر عکاسی شده با دوربین کامپکت کانن SD630 در وضعیت پانورامای دوربین عکاسی شده است.

2.      Overlap یا روی هم قرارگیری

Overlap کردن تصویر یکی از مهم‌ترین اصول در عکاسی پانوراما است. تنها یک لغزش غیر قابل ترمیم در Overlap کردن دو تصویر پی‌درپی، می‌تواند زیبایی و شکوه یک عکس پانوراما را از بین ببرد. هیچکس دوست ندارد یک عکس پانوراما از میدان نقش جهان را در حالی که یک خط سفید رنگ از میان تصویر می‌گذرد نگاه کند. من شخصا برای عکس‌های پانوراما حدود 30٪ از تصویر دوم را روی اولی Overlap می‌کنم. برخی از عکاسان معتقدند تا 15٪ Overlap نیز کافی است. سعی کنید با دوربین‌تان چندین بار عکاسی کنید و ببینید که چه مقدار از Overlap تصویر برای‌تان مناسب‌تر است. افزایش مقدار Overlap باعث می‌شود نرم‌افزار برای هماهنگ کرن لبه‌های تصاویر اعوجاج کمتری ایجاد کند. البته این مقدار اعوجاج بستگی به تنظیمات فاصله کانونی و لنز شما نیز دارد. در صورتیکه از دوربین‌های DSLR استفاده می‌کنید که نقاط فوکوس مشخص دارند، به راحتی می‌توانید از همان نقاط فوکوس برای حدس زدن محل Overlapها استفاده کنید.

3.      عکس‌ها را روی یک خط بگیرید

هر چقدر تعداد عکس‌های شما بیشتر می‌شود صاف نگاه داشتن دوربین‌ اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. به عنوان مثال اگر برای یک عکس پانوراما 4 یا 5 عکس می‌گیرید، کمی خارج شدن از محور مشکل چندانی ایجاد نمی‌کند. اما وقتی 30 عکس برای یک صحنه گرفته‌اید، خیلی مهم است که دوربین را روی یک محور ثابت نگاه دارید. دقت کنید که جابجا شدن دوربین و دور شدن از محور عکس‌های قبلی، گاهی اوقات به جز مشکلات اعوجاج و غیره، موجب تغییر فوکوس و پس‌زمینه و غیره می‌شود. خصوصا تغییر فوکوس روی پس‌زمینه و پیش‌زمینه از مشکلاتی است که ممکن است بر اثر تغییر زاویه دوربین پیش آید و متاسفانه تاثیر بدی روی عکس نهایی می‌گذارد. استفاده از سه‌پایه روش خوبی برای اطمینان از عدم تغییر مسیر عکاس‌ها است.

4.      نورسنجی درست انجام دهید

این یکی از آن نکته‌های مشکلی است که یادگیری آن نیاز به تمرین و تجربه زیادی دارد. اگر از یک دوربین DSLR یا دوربینی که قابلیت عکاسی پانوراما ندارد استفاده مي‌کنید،احتمالا مجبورید برای عکاسی پانوراما، وضعیت دوربین را روی حالت دستی یا Manual بگذارید. در غیر این صورت احتمالا با عکسی شبیه به این مواجه می‌شوید:

تفاوت‌ رنگ در آبی آسمان را می‌بینید؟ برنامه به خوبی توانسته است رنگ پیش زمینه و دره را در‌آورد، اما برای بازسازی رنگ آسمان به مشکل برخورده است. اگر دوربین را روی حالت دستی گذاشته بودم، چنین مشکلی پیش نمی‌آمد. بهتر است در روشن‌ترین و تاریک‌ترین فریمی که می‌خواهید عکس بگیرید یک نورسنجی کرده و مقدار دیافراگم و سرعت دوربین را چیزی مابین آن دو قرار دهید. حتی بد نیست یک استپ هم پایین‌تر از معدل روشن‌ترین و تاریک‌ترین صحنه انتخاب کنید، تا حداقل مطمئن شوید که رنگ یکدست آسمان به خوبی در عکس نهایی دیده خواهد شد.

5.      ببینید آیا در صحنه‌تان چیزی متحرک است یا خیر؟

حرکت و جنبش در یک تصویر پانوراما می‌تواند هر آنچه را که رشته‌اید پنبه کند. گاهی اوقات می‌توان از محو شدگی افراد، ماشین‌ها، گیاهان و دیگر اجزای متحرک تصویر چشمپوشی کرد. اما تعداد زیاد نقاط محو، موجب می‌شود کامپیوتر برای Overlap کردن لبه‌های تصویر با مشکل مواجه شود و گاهی اوقات اصلا عکس‌ها را به هم نمی‌چسباند. معن این حرف این است که شما باید عکس‌های‌تان را خیلی سریع بگیرید. و خوب، گاهی اوقات محوشدگی غیر قابل پرهیز است.

6.      مراقب لنز‌های خیلی باز (سوپر واید) باشید

یک چیزی که در هنگام کار با لنز‌های کیت دوربین‌های DSLR و همچنین دوربین‌های کامپکت باید به خاطر داشته باشید این است که باید سعی کنید تا جای ممکن از فاصله‌های کانونی کوتاه (واید) استفاده نکنید. این کار موجب اعوجاج در فاوصل می‌شود. دقت داشته باشید که همیشه هم استفاده از یک لنز واید خوب دستیابی به یک عکس پانورامای خوب را تضمین نمی‌کند. گاهی اوقات بهتر است اجازه دهید نرم‌افزار پانورامای‌تان بخش‌هایی از تصاویر را برش بزند تا تاثیر این اعوجاج به حداقل برسد. سعی کنید بیشتر از وضعیت نرمال لنز‌های زوم استفاده کنید تا حداقل اعوجاج را داشته باشید.

7.      به بالا و پایین و اطراف نیز نگاه کنید

در نرم‌افزارهای جدید دیگر محدودیتی برای یکنواخت بودن مسیر عکس‌های پانوراما مثلا از راست به چپ وجود ندارد. مثلا می‌توانید از چپ به راست (یا از بالا به پایین عکس) بگیرید. سپس با بالا و پایین کردن جهت دوربین، اجزای بیشتری از صحنه روبرو را در عکس‌تان بیاورید. البته در هنگام گرفتن عکس‌ها باز هم به قوانین Overlap که در بالا گفتیم توجه داشته باشید. زیرا عکس‌ها نه تنها از چپ و راست باید روی هم Overlap شوند، بلکه در این حالت باید از بالا و پایین تصویر نیز به اندازه کافی جا برای روی هم قرار گرفتن باشد. با این کار احتمالا مشکلاتی که در رنگ یکنواخت آسمان بوجود می‌آمد نیز بوسیله تصاویر اضافی برطرف می‌شود.

8.      حواستان به فیلتر پولاریزه باشد

اغلب عکاسان طبیعت از فیلتر‌های پولاریزه استفاده می‌کنند. این فیلتر می‌تواند غلظت رنگ آبی آسمان را افزایش داده و جلوه زیباتری به آن بدهد. در حقیقت این فیلتر به گونه‌ای طراحی شده است که غلظت رنگ آبی آسمان را در نیمه بالایی تصویر (که احتمالا محل قرارگیری آسمان است) تغییر می‌دهد. استفاده از این فیلتر در پانوراما، خصوصا وقتی عکس‌های پانورامای عمودی می‌گیرید، می‌تواند موجب تغییر رنگ در بخش‌هایی از آسمان شود. بنابراین قبل از شروع کار این فیلتر را باز کنید.

9.       پانورامای عمودی را فراموش نکنید

عکس‌های عمودی گاهی اوقات فراموش می‌شوند. اصول عکاسی پانورامای عمودی شبیه همان اصول پانورامای افقی است. برای عکاسی از چنین صحنه‌هایی احتمالا باید دوربین را با زاویه نود درجه روی سه پایه ببندید. یا برای عکس‌ها روی دست آن را به صورت عمودی نگاه دارید. برای شروع بد نیست از ساختمان‌ها یا آبشارها عکس بگیرید و بعد سعی کنید به دنبال سوژه‌های زیباتری بگردید.

اینها نکاتی کوچک برای بهبود عکس‌های پانورامای شما بودند. نکته‌ای که باید دقت داشته باشید این است که اغلب اوقات برای گرفتن یک عکس پانورامای خوب به دوربین‌های گرانقیمت احتیاجی ندارید. بلکه بیشتر استعداد و تمرین و تجربه خودتان است که می‌تواند به گرفتن نتایج خوب بیانجامد. اگر شما نیز در عکاسی پانوراما تجربه‌های جالبی دارید، می‌توانید آنها را با ما در میان بگذارید. موفق باشید.